O'yin disklarining taqdiri va egalik huquqi 🎮

O'yinchilar hamjamiyati hozirda o'yinlarning jismoniy nusxalarini saqlab qolish uchun birlashmoqda. Sony o'tgan yilning iyul oyida 2028-yil yanvaridan e'tiboran barcha yangi PlayStation o'yinlari uchun jismoniy disklar ishlab chiqarishni to'xtatishini ma'lum qildi. Ushbu sanadan keyin yangi o'yinlar faqat PlayStation Store va chakana savdo do'konlarida raqamli shaklda taqdim etiladi.

Ushbu e'lon o'yinchilar o'rtasida katta noroziliklarni keltirib chiqardi. Filippinlik geymerlar ijtimoiy tarmoqlarda norozilik namoyishlariga qo'shilib, PlayStation boykotlarida qatnashdilar. Asosiy masala shundaki, konsollarda jismoniy vosita o'yinga egalik qilishni anglatadi. Agar egalik huquqi olib tashlansa, jismoniy vositani saqlab qolish haqiqatan ham muhimmi yoki raqamli shakldan ustunmi degan savol tug'iladi.

Geymerlar kurashayotgan asosiy muammo bu – egalik huquqi bo'lib, hozirgi kunda bu jismoniy vositalar orqali ifodalanmoqda. Do'kondan sotib olingan disk, arzon narxda olingan nusxa yoki qayta sotish mumkin bo'lgan disk Filippindagi egalik tushunchasini bildiradi. Aslini olganda, diskning o'zi asosiy maqsad emas. Disk – bu hozirgi kunda narsalarga egalik qilish vositasidir. Agar raqamli o'yinlarga ham chinakamiga egalik qilish imkoni bo'lganida edi, diskning umuman ahamiyati qolmas edi.

Bunday holat ilgari ham kuzatilgan. PlayStation mojarosidan oldin Xbox ham shunga o'rin urinib ko'rgan va muvaffaqiyatsizlikka uchragan edi. 2013-yilda Microsoft doimiy internet aloqasi, kunlik tekshiruv va ishlatilgan o'yinlar hamda ularni boshqalarga berishga qattiq cheklovlar qo'yilgan Xbox One konsolini taqdim etgan edi. Norozilik shunchalik kuchli ediki, Microsoft bir necha hafta ichida o'z qarorini o'zgartirishga majbur bo'ldi.

Bugungi kunga kelib esa Xbox Sony'ga qarama-qarshi yo'ldan bormoqda. Xbox foydalanuvchilarga o'zlariga tegishli jismoniy o'yinni raqamli litsenziyaga aylantirish imkonini beruvchi dastur joriy etdi. Biroq bu jarayon ham muammolarga duch kelmoqda, chunki nashriyotlar o'z xohishi bilan qo'shilishi kerak va Sega, Square Enix, Bandai Namco hamda dastlab Ubisoft kabi yirik kompaniyalar bunga qo'shilmadi. Natijada Final Fantasy, Kingdom Hearts va Assassin's Creed kabi franshizalar raqamli litsenziyalashda qatnashmaslik xatosini bermoqda.

Kompyuter o'yinchilari esa bu holat bilan allaqachon kelishib bo'lishgan. Shaxsiy kompyuterlar uchun optik disk yuritgichlari o'tgan asr oxiri va 2000-yillarning oxirlaridan boshlab asta-sekin yo'qola boshladi. Steam yillar davomida sevimli raqamli bozorga aylangan bo'lib, u ham Sony tanqid qilinayotgan tamoyil asosida ishlaydi. U hech qanday jismoniy vositani sotmaydi va foydalanuvchiga o'yinni sotmasdan, shunchaki o'ynash uchun litsenziyani ijaraga beradi. Valve 2024-yilda o'zining to'lov sahifasini aynan shu shartni tushuntirgan holda yangiladi.