CBI va "qafasdagi to‘ti" metaforasi 🦜

Hindiston Oliy sudi mamlakatning bosh tergov organi bo‘lgan Markaziy tergov byurosiga nisbatan yillar avval qo‘llanilgan mashhur "qafasdagi to‘ti" metaforasini yana bir bor esga oldi. Bu safar mazkur ibora Dehli bosh vaziri Arvind Kejrivalning hibsga olinishi bilan bog‘liq ish yuzasidan bildirilgan tanqidlar fonida tilga olindi.

Mazkur ibora ilk bor 2013-yilda, UPA hukumati davrida ko‘mir mojarosi ko‘rib chiqilayotgan paytda o‘sha vaqtdagi Bosh sudya R.M. Lodha tomonidan ishlatilgan edi. O‘shanda sud idoraning markaziy hukumat ta'sirida ishlayotgani va o‘z mustaqil pozitsiyasiga ega emasligini qattiq tanqid qilgan edi. Bu safar esa sudya Ujjal Buyan Kejrivalning hibsga olinish motivlari va vaqtini qattiq savol ostiga qo‘ydi.

Sudya Buyanning ta'kidlashicha, CBI 22 oy davomida Kejrivalni hibsga olish zaruriyatini ko‘rmagan, biroq uning ED ishi bo‘yicha garov evaziga ozodlikka chiqish pallasida birdaniga shoshilinch ravishda qo‘lga olingani tushunarsizdir. U mamlakatning bosh tergov organi nafaqat shaffof bo‘lishi, balki jamiyat ko‘z o‘shanda ham shunday bo‘lib ko‘rinishi kerakligini urg‘uladi.

Konstitutsiyaning asosiy tamoyillariga to‘xtalib o‘tgan sudya, adolatli tergov har bir shaxsning fundamental huquqi ekanini eslatdi. Uning fikricha, tergov idoralari hibsga olish vakolatidan tejamkorlik bilan foydalanishi zarur va hech kim tergov savollariga o‘ziga qarshi javob bermagani yoki noaniq javob qaytargani uchungina hibsga olinmasligi kerak. Ayblanuvchi sukut saqlash huquqiga ega ekanligi va o‘ziga qarshi ko‘rsatma berishga majburlanishi mumkin emasligi alohida ta'kidlandi.