O‘lim va hushsizlik onlari: Odamlar nima his qiladi? 🧠

O‘lim onida nima yuz berishi, inson tanasi qanday ta’sir qilishi hamda oxirgi damlarda qanday his-tuyg‘ular paydo bo‘lishi doimo insoniyatni qiziqtirib kelgan mavzulardan biridir. Ushbu sirli jarayonni tushunish uchun olimlar va mutaxassislar turli holatlarda hushini yo‘qotib, keyinchalik hayotga qaytgan insonlarning boshidan kechirganlarini o‘rganib chiqishdi.

Bundan o‘n ikki yil muqaddam futbol uchrashuvi paytida to‘satdan yiqilib tushgan Fabrice Muamba yurak xurujini boshdan kechirgan edi. Uzoq vaqt davomida hech qanday hayot belgilarini ko‘rsatmaganiga qaramay, u tirik qolishga muvaffaq bo‘ldi. Muamba o‘sha paytda o‘zini go‘yo boshqa birovning tanasida harakatlanayotgandek sezganini, g‘ayritabiiy bosh aylanishi bo‘lganini va hech qanday og‘riq sezmaganini ma'lum qildi. Shunga o‘xshash holat qon topshirish vaqtida hushini yo‘qotgan fransuz farmatsevtida ham kuzatilgan bo‘lib, u ko‘zini kuchli yorug‘lik qoplaganini va tanasidan ayrilgandek bo‘lganini aytgan.

Bir shifoxonada yurak xurujidan keyin jonlantirilgan 63 nafar bemor bilan suhbat o‘tkazildi. Ulardan o‘sha daqiqalarni eslay olgan 7 nafari ortga qaytib bo‘lmaydigan chegaraga borganini, o‘ta kuchli xotirjamlikni his qilganini va go‘yo tog‘dan sakrayotgandek bo‘lganini bildirdi. Mutaxassislarning tushuntirishicha, bunday xotiralarni saqlab qolganlar qonida kislorod miqdori yuqori bo‘lganlardir. Miya qanchalik ko‘p kislorod olsa, inson o‘sha paytdagi voqealarni shunchalik yaxshi eslab qolishi mumkin.

Yevropa va AQShdagi o‘n beshta shifoxonani qamrab olgan yana bir tadqiqotda ikki bemorning xotiralari e'tiborni tortdi. Bemorlardan biri hamshiraning shok berish haqidagi so‘zlarini eslab sarosimaga tushganini, ikkinchisi esa shifokor tomoq qismiga biror narsa purkaganini eslaganini bayon qildi.

Xulosa qilib aytganda, o‘lim onida his qilinadigan holatlar butunlay individualdir. O‘limga nima sabab bo‘lganiga qarab bu kechinmalar o‘zgarib turadi va faqatgina hush yo‘qotish bilan bog‘liq ba'zi holatlargina bu sirli jarayonni tushunishda kichik xulosalar berishi mumkin.